Arsen – uważaj na ten rakotwórczy pierwiastek. Znajdziesz go w ryżu i wodzie. Zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów nawet trzynastokrotnie

Marta Siesicka-Osiak
Marta Siesicka-Osiak
Ryż pochłania więcej arsenu zarówno z wody, jak i z gleby, niż inne popularne rośliny uprawne.
Ryż pochłania więcej arsenu zarówno z wody, jak i z gleby, niż inne popularne rośliny uprawne. west/GettyImages
Udostępnij:
Arsen to toksyczny pierwiastek, którego wysoki poziom może przyczyniać się do rozwoju niektórych chorób, w tym nowotworów. Wykazano, że na rozwój raka szczególnie narażone są kobiety, z których aż 75 proc. może mieć za wysoki poziom pierwiastka w organizmie. Arsen najczęściej wdychamy z zanieczyszczonym powietrzem lub przyjmujemy ze skażoną wodą lub żywnością. Sprawdź, gdzie jest go najwięcej i jak go unikać.

Spis treści

Czym jest arsen i gdzie występuje ten pierwiastek?

Arsen jest toksycznym pierwiastkiem, który występuje naturalnie w środowisku. Można znaleźć go w powietrzu, wodzie i glebie. Jest także uwalniany do środowiska przez niektóre procesy rolnicze i przemysłowe, takie jak górnictwo czy wytapianie metali.

Arsen często spływa do wód gruntowych, a z nich trafia do studni i innych źródeł wody, które mogą być wykorzystywane do nawadniania upraw i gotowania potraw.

Związki arseny dzieli się na dwie grupy:

  • organiczne, występujące głównie w tkankach roślinnych i zwierzęcych,
  • nieorganiczne, obecne w skałach i glebie oraz rozpuszczony w wodzie; są one bardziej toksyczne.

Wśród głównych przyczyn zatrucia arsenem wymienia się:

  • oddychanie powietrzem skażonym przez ten pierwiastek,
  • życie w pobliżu obszarów uprzemysłowionych,
  • palenie tytoniu i przebywanie w pobliżu dymu tytoniowego,
  • picie skażonej wody,
  • spożywanie żywności z roślin nawadnianych zanieczyszczoną wodą.

Problem wysokiej zawartości arsenu w wodach gruntowych dotyczy m.in. Stanów Zjednoczonych, Indii, Chin i Meksyku. Niestety, skażone nim produkty spożywcze pochodzące z tych krajów są sprzedawane na całym świecie, w tym również w Polsce.

Arsen nie tylko jako trucizna. Na co pomaga?

Arsen zapisał się na kartach historii jako silna trucizna, która przyczyniła się do śmierci wielu królów i cesarzy. Neron użył go w 55 roku n.e. do zamordowania swojego przyrodniego brata, Britannicusa, aby zostać cesarzem Rzymu.

Jednak arsen ma także pewne zasługi dla ludzkości – był m.in. pierwszym środkiem przeciwdrobnoustrojowym, który zadziałał skutecznie przeciwko kile, a do dziś wspiera się nim leczenie niektórych nowotworów.

Nieorganiczne związki arsenu były szeroko stosowane jako pestycydy do połowy 1900 roku i wykorzystywane w niektórych lekach aż do 1970 roku. W 1990 roku badania wykazały, że związek w postaci trójtlenku arsenu jest skuteczny w leczeniu ostrej białaczki promielocytowej.

Obecnie trójtlenek arsenu jest zatwierdzony do leczenia nawrotowej lub opornej na leczenie ostrej białaczki promielocytowej (APL). Badana jest jego skuteczność w leczeniu innych nowotworów hematologicznych.

Arsen zwiększa ryzyko rozwoju niektórych chorób, w tym niepłodności u kobiet

Arsen, który występuje naturalnie w przyrodzie, jest na co dzień obecny w naszej diecie. O ile pojawia się w niej w małych ilościach, nie powoduje objawów zatrucia. Jednak długotrwałe spożywanie arsenu nieorganicznego może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych i zwiększać ryzyko wystąpienia chorób przewlekłych.

Należą do nich:

  • nowotwory m.in. pęcherza moczowego, skóry, płuc, przewodu pokarmowego,
  • choroby serca,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • choroba naczyniowe,
  • cukrzyca typu 2,
  • pierwotna niewydolność jajników (POI), która jest jednym z powodów bezpłodności (związek potwierdzono w 2020 r. w badaniach chińskich).

Ponadto wykazano, że arsen jest toksyczny dla komórek nerwowych i może wpływać negatywnie na funkcjonowanie mózgu. U dzieci i młodzieży ekspozycja na ten pierwiastek jest wiązana z zaburzeniami koncentracji, uczenia się i pamięci oraz ograniczoną inteligencją i kompetencjami społecznymi.

Onkolog i genetyk, prof. Jan Lubiński, powiedział w rozmowie z TVP, że arsen to najsilniejszy czynnik ryzyka raka u kobiet, zarówno tych, które u których występuje najwyższe genetyczne ryzyko, jak i tych, u których go nie ma. Arsen oznacza nawet trzynastokrotne zwiększenie ryzyka raków różnej lokalizacji.

Tymczasem z badań wynika, że zbyt wysoki poziom arsenu w organizmie ma aż 75 proc. Polek. Mężczyzn niestety nie badano, jednak z innych prac wiadomo, że ze względu na różnice w gospodarce hormonalnej płeć męska jest nawet bardziej narażona na rozwój niepłodności pod wpływem ekspozycji na arsen niż żeńska.

Gdzie występuje arsen? Główne źródło toksycznego pierwiastka to ryż

Arsen to pierwiastek, którego najmniejsze ilości stwierdza się z produktach ekologicznych. Wśród tych konwencjonalnych jako trzy główne źródła arsenu w żywności wskazywane są:

  1. Woda pitna – ta zawierająca duże ilości nieorganicznego arsenu jest wykorzystywana przez miliony ludzi na świecie. Do zanieczyszczenia wody najczęściej dochodzi w Ameryce Południowej i Azji.
  2. Ryby i owoce morza – mogą zawierać znaczne ilości organicznego arsenu, czyli mniej toksycznej formy tego pierwiastka. Jednak małże i niektóre rodzaje wodorostów morskich mogą być źródłem również arsenu nieorganicznego.
  3. Ryż i jego przetwory – są wskazywane jako główne roślinne źródło arsenu. Toksyczny pierwiastek występuje nie tylko w samym ryżu, ale także w mleku ryżowym, otrębach ryżowych, płatkach śniadaniowych na bazie ryżu oraz tych przeznaczonych dla niemowląt. Jest obecny także w przekąskach takich jak batony czy krakersy ryżowe.

Najwięcej arsenu zawiera ryż niełuskany, nazywany też pełnoziarnistym lub brązowym. Dzieje się tak, ponieważ roślina ta jest uprawiana na polach, które wymagają intensywnego nawadniania. Wykorzystywana jest do niego woda często zawiera wysoki poziom toksycznego pierwiastka. Jest on pochłaniany przez ryż zarówno z wody, jak i z gleby, w ilościach większych niż przez inne rośliny uprawne.

Jak sprawić, żeby ryż był bezpieczniejszą żywnością? Jest na to prosty sposób

Obecność arsenu w ryżu można zdecydowanie zmniejszyć. Wystarczy dokładnie wypłukać go pod bieżącą wodą i ugotować w wodzie o niskiej zawartości toksycznego pierwiastka.

Takie działanie jest skuteczne zarówno w przypadku białego, jak i brązowego ryżu, bo potencjalnie zmniejsza zawartość arsenu nawet o 57 proc.

Jeśli ryż jest na stałe obecny w naszej diecie, warto wybierać odmiany białe, np. jaśminową lub basmati, ponieważ zawierają mniej arsenu niż ryż brązowy. Szczególnie polecany jest ten z regionu Himalajów, w tym północnych Indii, północnego Pakistanu i Nepalu. Jeszcze bezpieczniej jest wybierać ryż europejski, zwłaszcza ze znakami jakości lub certyfikatem bio, np. włoski lub francuski.

Zobacz także:

Nieprawidłowe przechowywanie, a później ponowne odgrzewanie żywności zwiększa ryzyko zakażenia bakteriami i rozwoju zatrucia pokarmowego. Dowiedz się z kolejnych slajdów, jakich produktów nie powinno się ponownie odgrzewać. Przesuwaj zdjęcia w prawo, naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE

Tych rzeczy nie odgrzewaj, bo może to grozić zatruciem pokar...

Cukier pod kontrolą

miejsce #1

Genexo

Genexo Ixell

68,99 zł37,96 zł-45%
miejsce #2

Artsana

Artsana Nakłuwacz Digitest

27,00 zł15,29 zł-43%
miejsce #3

Diagnosis

Optilet Mini nakłuwacz 1 szt.

15,00 zł8,95 zł-40%
miejsce #4

Optium Xido Neo

169,95 zł
Materiały promocyjne partnera
Dodaj firmę Autopromocja

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Duże śniadanie nie pomaga schudnąć

Materiał oryginalny: Arsen – uważaj na ten rakotwórczy pierwiastek. Znajdziesz go w ryżu i wodzie. Zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów nawet trzynastokrotnie - Strona Zdrowia

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Nowiny 24
Dodaj ogłoszenie