Budujemy w Bieszczadach domy z gliny! (foto+film)

Ewa Gorczyca
Glina i słoma to bardzo tanie materiały. Tyle, że wykonanie pracochłonne - mówi Marcin Binik.
Glina i słoma to bardzo tanie materiały. Tyle, że wykonanie pracochłonne - mówi Marcin Binik. Tomasz Jefimow
Daniel stuka w szarobrązowy bloczek. - Twardy, prawie jak skała - mówi. - A to tylko glina i słoma - podkreśla. Znakomity materiał na dom!

Glinę mieszamy z wodą, powstaje masa jak gęsta śmietana. Dorzucamy posiekaną słomę, mieszamy, ubijamy w formie. "Klocek" obsycha sobie na słońcu z każdej strony przez trzy tygodnie. I już możemy stawiać mur.

Tu są nasze korzenie

Przeliczyli, że na dom trzeba im około 3,5 tysiąca pustaków.
Przeliczyli, że na dom trzeba im około 3,5 tysiąca pustaków. Tomasz Jefimow

W Polsce aż się prosi o budowanie z gliny. Bo materiał jest wszędzie.

(fot. Tomasz Jefimow)Z głównej szosy nie widać tego miejsca na zboczu Góry Baligrodzkiej. Trzeba podjechać kamienistą dróżką wiodącą - Dla terenówek to żaden problem, ale i "maluch" ojca daje sobie radę - śmieje się Marcin, młodszy brat Daniela.

Z "włości" Biników w Baligrodzie (jakieś 350 m.n.p.m) rozpościera się malowniczy widok na okoliczne wzgórza z dominującą Kiczerą. Na 40 arach gruntu darowanego przez dziadków bracia: 28-letni Daniel i 30-letni Marcin postanowili wybudować domy z gliny. - Tu są nasze korzenie, jesteśmy baligrodzianami od czterech pokoleń - mówi Marcin.

Sprowadzili na działkę urbanistkę z gminy. Okazało się, że z pozwoleniem na budowę w tym miejscu nie będzie kłopotu.

Daniel kilka lat temu wyjechał w poszukiwaniu pracy do Anglii. Dziś mieszka w południowo-zachodnim regionie, razem z narzeczoną, Justyną. Jest menedżerem osiedla dla seniorów.

Na Wyspach pierwszy raz ujrzał gliniane domy. Zobaczył i zachwycił się ich naturalną urodą. - Tam gdzie mieszkamy, jest ich bardzo dużo - opowiada. - W całej Wielkiej Brytanii ok. 50 tysięcy. I co ciekawe, mimo wilgotnego klimatu, potrafiły przetrwać nawet kilkaset lat. Niektóre liczą sobie pięć-sześć wieków. I nadal budowane są nowe.

Justyna dodaje, że te angielskie domy są naprawdę piękne.

- To małe, urocze chatki pokryte strzechą. Zaokrąglone kąty, czasem nieco krzywe ściany, małe okienka. Z zewnątrz wyglądają, jakby czas się zatrzymał. A w środku - najnowsze technologie.

- Domy z gliny powstawały także w Polsce - przypomina Marcin. - Takie budownictwo było bardzo popularne w okresie powojennym. Nic dziwnego, bo były tanie, szybkie w budowie, ciepłe i zdrowe. Jest nawet szkoła w Kasince Małej w Małopolsce, zbudowana tą metodą.

- Ale potem propaganda lat 50. zrobiła swoje - dodaje Daniel. - Budujących z gliny ośmieszano jako zaściankową biedotę.

Materiały tanie, ale dużo pracy

[obrazek3] Przeliczyli, że na dom trzeba im około 3,5 tysiąca pustaków. (fot. Tomasz Jefimow)Młody Binik twierdzi, że głosów krytycznych się nie bał. Reakcje są raczej pozytywne. Pomysł wywołuje bardziej ciekawość niż kpiny. - Nie spotkałem się jeszcze z osobą, która by mi powiedziała: "człowieku, coś ty wymyślił, to już nie ma porządnych materiałów do budowy?".

Marcin przyznaje jednak, że na początku wydawało mu się, że brat z tą "lepianką" to trochę wydziwia. - Dopóki mi nie wytłumaczył, na czym to polega. Jak poznałem zalety technologii, to sam się zapaliłem do budowy podobnego domu dla siebie.

- Rodzice, a nawet dziadkowie, przekonali się do mojego pomysłu - opowiada Daniel. - Babcia jest trochę taką lokalną znachorką. Docenia lecznicze właściwości gliny. I nawet mówi, że na stare lata będzie sobie w tym domku pomieszkiwać dla poprawy zdrowia.

Dla Marcina ważny argument to niskie koszty budowy.

- Glina i słoma to bardzo tanie materiały - podkreśla. - Tyle, że wykonanie pracochłonne.

W Polsce aż się prosi

Decyzja zapadła: budujemy. O dziwo, nie było kłopotów z formalnościami. - Polska jako jeden z niewielu krajów w Unii Europejskiej posiada normy dotyczące budowli z gliny - relacjonuje Daniel. - Nie potrzebowaliśmy żadnych dodatkowych pozwoleń. Po prostu: idziemy do urzędu, w projekcie wpisujemy, że dom budujemy z gliny i słomy. I to jest stuprocentowo legalne, zgodne z przepisami. I nie ma prawa nam żaden urzędnik powiedzieć, że tego się nie da zrobić.

Bracia mówią, że w Polsce aż się prosi o budowanie z gliny. Bo materiał jest wszędzie. Wystarczy wykopać sobie dołek. - My też pierwsze bloczki ulepiliśmy z gliny z naszej działki - wspomina Daniel.

- Ale okazała się zbyt kamienista, więc żeby ułatwić sobie sprawę, kupiliśmy w pobliskiej cegielni w Zagórzu już odsianą, czystą - mówi Marcin.

Dwie wywrotki (20 ton) kosztowały ok. tysiąca złotych. Liczą, że gliny wystarczy na 3 tysiące bloczków. Nieco gorzej było ze słomą. Bo rolnictwo w Bieszczadach trochę podupadło. Po słomę jeździli więc do gospodarza aż pod Krosno. Od rolnika w Miejscu Piastowym kupili zeszłoroczną, kilkanaście bali za 600 złotych.

- A wodę mamy z pobliskiego źródełka - śmieje się Marcin.

Jak zabawa w dzieciństwie

Jak fachowo mieszać glinę z wodą i ze słomą nauczyli się na kursie, prowadzonym przez architekta Macieja Chyłę. Szkolili się w czwórkę: Daniel, Marcin, ich ojciec i narzeczona Daniela.

Proporcje zależą od lepkości gliny. Im bardziej lepka, tym więcej można dać słomy. Słomę trzeba posiekać na kawałki, 8-15 centymetrowe. Gotową mieszkankę ubijają w foremkach: 45 na 15 na 25 cm.

- To trochę tak jak zabawa w dzieciństwie - żartuje z budowy Marcin.

Czasem zrzucają gumiaki i miętoszą glinę bosymi nogami. - Mamy tu grupę pomocników, którzy przychodzą, podglądają, depczą tę glinę. Człowiek po całym dniu wychodzi umorusany, ale szczęśliwy - mówi Daniel.

Żona Marcina, Wioletta, zagląda obejrzeć postępy budowy. Dwuletni Karolek też ma uciechę. Dolewa wody do korytka, nosi słomę.

Kontakt z gliną jest dobry - przekonuje Daniel. - Ręce delikatnieją, skóra się wygładza. Podczas mieszania wytwarzają się substancje, które pomagają w leczeniu układu oddechowego. Mieszkańcy domów z gliny nie mają problemów z astmą.

Glinę można mieszać ręcznie, łopatą, ale Marcin z ekipą opracował swój patent. Zrobili większe koryto, używają koparki. Najpierw dolewają wodę, dosypują słomę. Gdy konsystencja jest odpowiednio twarda, wkładają do foremki, ubijają, zamykają dekielkiem, dociskają, wysuwają. I gotowe.

- Zostawiamy na 3-4 dni, później przewracamy, żeby z każdej strony sobie obeschły - dopowiada Daniel. Gotowe bloczki przenoszą pod wiatę. Po dwóch tygodniach są twarde jak kamień i można murować ściany.

Ciepło, zdrowo, komfortowo

Przeliczyli, że na dom trzeba im około 3,5 tysiąca pustaków. W ciągu pierwszego tygodnia, w kilka osób (pomagają członkowie rodziny) zrobili tysiąc. Oczywiście, tempo pracy zależy od pogody.

Marcin ma doświadczenie budowlane, więc brat, który po urlopie wraca do Anglii, jemu powierzył murowanie. - Mamy już gotowy fundament. Najpierw powstanie drewniana konstrukcja dla podtrzymania dachu, potem obudujemy ją bloczkami z gliny - opisuje Marcin.

Kolejność prac jest odwrotna niż przy tradycyjnej budowie. Najpierw dach, potem ściany. Muszą być grubsze niż te z pustaków czy cegły. W domu Binika będą mieć ok. pół metra.

- I na pewno nie rozmokną - zapewnia Marcin.
- Skoro Anglicy takich obaw nie mają, choć wiadomo, że klimat u nich wilgotny, a domy stoją tyle lat, to widać deszcz im nie przeszkadza - uspokaja Daniel.

Oczywiście, gliniany dom musi być odpowiednio zadaszony. - Okapy trzeba zrobić trochę dłuższe, bo osłaniały ściany - tłumaczy Marcin.

Marcin śmieje się, że nagrodą za to babranie się w glinie będzie komfort mieszkania. Odpada sprzątanie, bo glina wytwarza substancje antystatyczne, więc kurz nie osiada. - Problemów z robakami też nie zanotowano - dodaje brat.

Obaj podkreślają ekonomiczność glinianych budowli. - W lecie są przyjemnie chłodne, zimą łatwe do ogrzania. Ciepłe i suche dzięki izolacyjnym właściwościom słomy - mówią.

Sprawdzisz, jak się mieszka

Projekt domu Daniela: 120 metrów kwadratowych, na poddaszu pokoje z łazienkami. 28-latek na razie nie wie, czy i kiedy wróci na stałe do Baligrodu, ale chce mieć w rodzinnych stronach swoje miejsce. - Na początku planuję ten dom przeznaczyć dla odwiedzających Bieszczady - mówi.

Liczy, że będzie przyciągał gości. Raz jako atrakcja turystyczna, dwa - jako promocja niekonwencjonalnego, taniego a przede wszystkim zdrowego budownictwa. - Każdy będzie mógł sprawdzić, jak się mieszka w takim domu - mówi.

W środku będzie tradycyjnie: ściany wytynkowane gliną wymieszaną z odrobiną piasku. Marcin jest stolarzem, sam zrobi drewniane meble. Kominek, drewniane okienka. Miało być klepisko, ale ostatecznie zdecydowali się na podłogę z cegieł (na dole) i desek (na poddaszu). Dach z osikowego albo świerkowego gontu: w Bieszczadach chłopaków, którzy potrafią go robić nie brakuje. - Chcieliśmy strzechę, ale okazała się dla nas za droga - przyznają.

Marcin już planuje, że w przyszłym roku, jak finanse pozwolą, obok domu brata postawi swój. Trochę inny, niższy, taką glinianą chatkę w dawnym stylu.

- W nowoczesnych czasach wykorzystujemy doświadczenia przodków, sięgamy do korzeni budownictwa, które kształtowały się przez tysiące lat - mówi Daniel.

Słyszeli, że kilkanaście lat temu ktoś wybudował już dom z gliny w Bieszczadach. Ale podobno się wstydził i ściany przykrył deskami. - Nam to nie grozi - zapewniają bracia.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Komentarze 14

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

N
Natalia

Też byłam i widziałam i jest urokliwie (o budownictwie nie mam zielonego pojęcia -zwracam uwagę na wygląd hehehe ) Ciekawy pomysł. Tańszy  dużo nie jest bo nadzór budowlany kosztuje (pozwolenia, plany itp.) a drewno na szkielet musi być konkretne  bo ta glina to tylko wypelnienie a nie konstrukcja czy fundamenty.

J
Jacek
materiał świetnie wygląda, ale czy muer utrzyma konstrukcję dachu? chętnie obejrzałbym jakiś szkic do projektu,
s
sabina i darek
widziałem z bliska i w srodku jestesmy pod wrazeniem pozdrawiamy
K
Kalusek
Szczerze gratuluje, pomysł może i stary lecz zapomniany, cieszy że przeżywają renesans. Czekam na otwarcie na pewno pojade popatrzeć. Znalazłem również ich stronkę z dziennikiem budowy polecam www.chatazgliny.pl Gratuluje postepów TAK TRZYMAĆ
K
Kacper
Pomysł w zasadzie stary jak świat, a jednocześnie nowy i nieznany. W ogóle nie dostrzegany przez decydentów wszelkiej maści. Naturalne materiały i technologie można by propagować i wdrażać w rejonach dotkniętych klęskami żywiołowymi (nie mam na myśli terenów zalewowych bo tam żadna technologia nie ma szans powodzenia, chyba że domy na słupach). W przypadku domów budowanych z materiałów miejscowych odpadałoby oczekiwanie na transport, zapomogi, odszkodowania, kredyty i decyzje nie wiadomo jakie i kogo i z jakiej partii. Niepotrzebne byłyby wizyty Premiera i sztabów kryzysowych by od razu po uporządkowaniu zniszczeń uruchomić przez zorganizowanych poszkodowanych na najniższym szczeblu (sołtys, wójt) wytwarzanie odpowiednich materiałów bez nakładów finansowych i budowy choćby tymczasowych domostw dla zapewnienia przyzwoitych warunków bytowych na kilka, czy kilkanaście lat nim machina państwowo-samorządowo-ubezpieczeniowo-sądowa wyprostuje drogi do lepszego jutra. Najtrudniej dostrzec to co najbliżej. Pozdrawiam Kacper.
A
Adam
W temacie domów słomiano-glinianych polecam www.dobraidea.pl
f
fred
asd masz gówno we łbie a słoma ci z butów wyłazi jak ci szkoda prostaku to się nie wypowiadaj!!!
e
emma
Nie dalej jak tydzień, no moze dwa temu w telewizji widziałam podobny pomysł bodajze belgó lub niemców. Trwało to długo, ale efekt i klimat godny pozazdroszczenia.
asd- mówiąc o gównie widać ,że masz siano w głowie i mleko pod nosem . Krótko żyjesz, mało wiesz i glinie nie dorównasz.
p
pytający
Ciekaw jestem czy nie będą przeszkadzały orlikom krzykliwym, niedźwiedziom, wilkom, orłom przednim i innym gatunkom tu żyjącym? Trochę ironizuję bo wiem, że w Bieszczadach są spore trudności z uzyskaniem uzgodnienia na tego typu przedsięwzięcia w innym miejscu, gdzie mogłyby powstać także takie piękne i ekologiczne domki. A moim marzeniem jest mieszkać w takim domku.
j
juma
Tak właśnie budują Węgrzy.
o
obywatelrz
super gratuluje!!!...taki region ja bieszczady powinien być na skalę przemysłową produkowane takie domy...i sprzedawane dla Warszawiaków Krakósów itd....
m
magic
...a jak sie skarbówka dowie ?
G
Gość
Mozna budowac nory, jamy, ewentualnie ziemianki - to wszystko ekologiczne, nie przeszkadza zwierzętem
x
xxx
Bardzo dobry pomysł na budownictwo "w czasach Tuska" i zielonej wyspy ale jak się dowie minister finansów to obciąży słomę i glinę 23% VATem.
Wróć na nowiny24.pl Nowiny 24
Dodaj ogłoszenie