Co oznaczają symbole związane z Wielkanocą?

Hubert Lewkowicz
Hubert Lewkowicz
Ks. Marek Wojnarowski jest dyrektorem Muzeum Archidiecezjalnego w Przemyślu
Ks. Marek Wojnarowski jest dyrektorem Muzeum Archidiecezjalnego w Przemyślu Hubert Lewkowicz
Rozmowa z księdzem Markiem Wojnarowskim, dyrektorem Muzeum Archidiecezjalnego w Przemyślu.

Co oznaczają symbole związane z Wielkanocą? Ta symbolika jest bardzo bogata.

W przypadku wielkanocnych symboli można wskazać dwa różne źródła. Po pierwsze mamy symbole, które wyrastają bezpośrednio z tradycji chrześcijańskiej, Druga część to te, które mają często korzenie jeszcze pogańskie lub są związane z budzeniem się przyrody. Większość chrześcijańskich symboli jest związanych z liturgią Wielkiego Tygodnia. Najbardziej z Wielkanocą kojarzy się baranek. Jest to symbol Chrystusa, który ofiarował swoje życie, tak, jak dawniej Żydzi ofiarowali baranka z okazji święta Paschy. To symbol chrześcijański, który pojawiał się jeszcze w katakumbach i mozaikach. Zawsze towarzyszy mu aureola z wpisanym w nią krzyżem. Często znajdują się tam też cztery rzeki - symbol czterech rzek rajskich, o których czytamy w Księdze Rodzaju. W naszej tradycji baranek często ma czerwoną lub białą chorągiew z krzyżem. W ikonografii przyjęło się przedstawiać Chrystusa wychodzącego z grobu z chorągwią w dłoni.

Chorągiew jest więc symbolem zwycięstwa Chrystusa?

Tak, zwycięstwa nad śmiercią i jego chwały. Innym symbolem jest paschał - świeca, która jest poświęcana w Wigilię Paschalną. W Wielką Sobotę Kościół trwa w adoracji Bożego Grobu i dopiero, gdy zapada zmrok, zaczyna się obrzęd Wigilii Zmartwychwstania Pańskiego. Paschał ta świeca symbolizująca Chrystusa, który mówił o sobie, że jest Światłością Świata. Wokół paschału koncentruje się pierwsza część liturgii. Od niego zapala się świece przynoszone przez wiernych. Na pochwałę paschału kapłan śpiewa hymn „Exsultet”, w którym wspomina się historię Zbawienia. Na paschale znajduje się wyryty krzyż, który jest ozdobiony pięcioma ziarnami kadzidła. Symbolizują pięć ran chrystusowych: na dłoniach, stopach i boku. Na paschale są też wyryte cyfry bieżącego roku oraz dwie greckie litery alfa i omega - początek i koniec. Paschał w okresie wielkanocnym stoi przy ołtarzu lub ambonie, - a potem - przy chrzcielnicy. Zapala się go podczas sakramentu chrztu, ale także podczas pogrzebu. Chrystus jest światłem, które przeprowadza zmarłego do wieczności. W procesji rezurekcyjnej niesie się figurę Chrystusa Zmartwychwstałego, która w okresie wielkanocnym stoi przy ołtarzu. Dawniej w niektórych parafiach tę figurę wciągano na strych kościoła w dniu Wniebowstąpienia. Mamy jeszcze czerwoną stułę na krzyżu. To symbol męczeństwa, ale też triumfu i zmartwychwstania Chrystusa.

A pisanki, zajączki, kurczaki?

Pisanka była pierwotnie symbolem pogańskim. Pierwsze pisanki malowano w Mezopotamii, posługiwali się nimi także Słowianie. Potem pisanki zostały zaadaptowane przez Kościół. Symbolizują nowe życie. Natomiast kurczak i zajączek to już typowo wiosenne symbole budzącej się do życia przyrody. Zając pojawił się całkiem niedawno, bo na początku XX wieku i przyszedł do nas z kultury niemieckiej. W Niemczech i zachodnich regionach Polski zając przynosi dzieciom prezenty lub je ukrywa, a dzieci muszą te prezenty odnaleźć. Spotkałem się też z tłumaczeniem, że zając pojawił się w obchodach Wielkanocy dlatego, że symbolizuje żołnierzy, którzy spali przy grobie Chrystusa. W Piśmie Świętym czytamy, że żołnierze spali, a potem tłumaczyli, że uczniowie przyszli i wykradli ciało Jezusa. Skoro spali, to w jaki sposób widzieli? Musieli spać z otwartymi oczami. Tak, jak zając, który śpi, a jednak wszystko widzi.

Wideo

Komentarze 6

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość
W dniu 25.03.2016 o 08:01, j.w. napisał:

Pogańskie wygłupy.

 

Niekoniecznie. Są to zwyczaje pogańskie i tradycja ludowa zawłaszczone dla potrzeb religii. Tak często bywa we wszystkich wyznaniach.
 

b
blekota
W dniu 25.03.2016 o 12:12, .... napisał:

ktos wie skad na naszych terenach wziela sie tradycja 'strzelania' w niedziele wielkanocna?

Czy rozchoddzi sie tobie o ''strzelanie lufy" - lub ''strzelenie sobie strzemiennego'' tudzież, ''strzelenie jescze jedego rozchodniaczka'' itp. - otóż tradycja ta wzieła sie z zamiłowania do gorzałki :)  

....

ktos wie skad na naszych terenach wziela sie tradycja 'strzelania' w niedziele wielkanocna?

j
j.w.

Pogańskie wygłupy.

z
zaprgra

Miłość i pokój :)

b
blekot

Wszystko pięknie ksiądz-dyrektor wyłuszcza jak na spowiedzi jednak, jeżeli chodzi o symbolikę zajęcy, jako przedstawiających żołnierzy strzegących grobu Jezusa w odniesieniu do tego, jak niby strażnicy rzymscy byli bardzo czujni, gdy pilnowali wejścia grobowca, bo ponoć "spali jak zając pod miedzą", czyli że z otwartymi oczami, to wydaje się to wszystko jednak chyba strasznie "naciąganą teorią". Już bardziej pasowałby interpretacja taka, np.; że gdy centaurowie zobaczyli wychodzącego z grobu Jezusa czmychnęli w popłochu „jak zając szarak spod miedzy”, bo tak się wystraszyli tego Zmartwychwstania i właśnie z tego faktu teraz zając uosabia tchóżliwych żołnierzy strzegących groty. Myślę jednak, że dokładnej symboliki zajecy należałoby poszukać w Biblii, bo napewno znajduję sie o tym jakaś wzmianka w którejś z ewangelii lub innych ksiegach Nowego Testamentu, lub choćby nawet w któryśm z pism Apokryfu. 

 

.   

Dodaj ogłoszenie