Film o Sanoku sprzed 100 lat

Ewa Gorczyca
Janusz Joniak: Internet to kopalnia ciekawostek i pamiątek. Dzięki pasjonatom, którzy przeszukują strony, ujawniane są nieznane szerzej epizody lokalnej historii, unikalne zdjęcia i filmy
Janusz Joniak: Internet to kopalnia ciekawostek i pamiątek. Dzięki pasjonatom, którzy przeszukują strony, ujawniane są nieznane szerzej epizody lokalnej historii, unikalne zdjęcia i filmy Tomasz Jefimow
Przechowywany w filmotece hiszpańskiej dokument okazał się zapisem z wizyty w mieście arcyksiążąt z rodu Habsburgów.

Film w Internecie odkryli miłośnicy Austro-Węgier, którzy co roku spotykają się w Sanoku. Mają też swoją grupę dyskusyjną w sieci. - Są w naszym gronie osoby, które aktywnie poszukują pamiątek związanych z Twierdzą Przemyśl - opowiada Janusz Joniak, kolekcjoner, fotografik, który pasjonuje się historią Sanoka za c.k. Austrii. - Oni natrafili na wzmiankę o filmie. Ktoś podrzucił link na forum. Obejrzałem. To była kronika filmowa z I wojny światowej, z okresu ofensywy gorlickiej. Pierwsze dwie minuty okazały się scenami kręconymi w naszym mieście.

Janusz Joniak zainteresował się filmowym odkryciem Andrzeja Romaniaka, szefa działu historycznego sanockiego muzeum. Obaj nie mają wątpliwości, że akcja dzieje się w Sanoku i że jest to najstarszy znany film dotyczący tego miasta.

Cały film - niemy, kręcony stacjonarną kamerą - trwa 12 minut. Pokazuje wizytę arcyksięcia Fryderyka i towarzyszącego mu młodego arcyksięcia Karola Franciszka Józefa, późniejszego cesarza Austro-Węgier.

Pierwsze kadry to zapis wizytacji Sanoka. Habsburgów przyjmuje gen. Paul Puhallo, dowódca armii na froncie wschodnim. - Widzimy obecną ul. Grzegorza i fragment placu św. Michała - opisuje Romaniak. - Rzecz dzieje się przed kościołem farnym, prawdopodobnie po mszy. Ubiory i liście na drzewach świadczą, że wizyta ma miejsce w lecie.

Początkowo sądzono, że film pochodzi z 1916 roku - tak była datowana kronika. Jednak Janusz Joniak już zweryfikował te przypuszczenia. - W 1916 roku film był wyświetlany w Hiszpanii, jako relacja z frontu wschodniego. Ale nakręcony został rok wcześniej, dokładnie 6 czerwca - twierdzi.

Precyzyjną datę udało się ustalić, bo Joniak odszukał w Internecie fotografię przedstawiającą dokładnie tę samą wizytę, opisaną, gdzie i kiedy została wykonana. - Film był kręcony z poziomu ulicy, a zdjęcie zrobione z wysokości, może z okna. Ale to to samo wydarzenie, te same osoby, ten sam samochód - zapewnia Joniak. - Habsburgowie przyjechali na mszę odprawioną w Sanoku prawdopodobnie z okazji zdobycia Twierdzy Przemyśl.

Na filmie widać ludzi w mundurach urzędniczych. - Można by pokusić się o zidentyfikowanie, kim byli ci sanoccy cywilni oficjele - dodaje Andrzej Romaniak.

Sanocki historyk dodaje, że film to gratka dla regionalistów, ciekawe źródło do poznania malutkiego fragmentu miasta, jego zabudowy. Kolejne minuty dokumentu przedstawiają Przemyśl: paradę oddziałów niemieckich i przemarsz jeńców rosyjskich. Pruski minister wojny wita się z arcyksięciem. Fryderyk czeka na przyjazd cesarza Niemiec Wilhelma II. Następne ujęcie to cesarz i arcyksiążę Fryderyk w otoczeniu wojskowych, w tym naczelnego dowódcy armii niemieckiej.

W filmie są unikalne zdjęcia przedstawiające fortyfikacje w Prałkowicach (część Twierdzy Przemyśl). - Niewiele się z nich zachowało, bo forty zostały rozebrane zaraz po wojnie. Na filmie można zobaczyć, jak wyglądały kilka dni po odbiciu z rąk Rosjan - dodaje Joniak.

Flesz: Wegańskie ubrania. Made in Poland

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 4

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

K
Kalasanty

Gdzie jest ten film?? Na razie to jakieś opowieści

G
Gość

A co wam pajace z nowin przeszkadzał link do filmu?

G
Gość

PAnie historyku trochi elementarnej wiedzy w morde jeża...nie Prałkowicach tylko w Prałkowcach ...hehhehe

m
mirek

A gdzie link do tego filmu?

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3