Przypominają legendę Bieszczadów

Ewa GorczycaZaktualizowano 
Przy drodze do Mucznego i zagrody pokazowej żubrów stanęły retorty i model mielerza.

Plenerowa ekspozycja pokazująca metody suchej destylacji węgla drzewnego zorganizowana została w Nadleśnictwie Stuposiany. Tworzą ją nie tylko retorty i mielerze, które służyły do wypału, ale też barak, w którym mieszkali wypalacze. Podczas wypału stawał się dla węglarzy domem, musieli czuwać na posterunku pracy, zapewniając piecom opiekę i pilnując, by w odpowiednim momencie zakończyć wypał.

Barak w plenerowym muzeum to oryginał. Leśnicy wykupili go od byłych właścicieli i pozostawili przy dawnej bazie wypałowej.

Retort coraz mniej, ale jeszcze dymią

Jeszcze w 2000 roku w Bieszczadach działało ponad pięćdziesiąt takich baz, w których dymiło ponad sześćset retort. Dzisiaj zostało mniej niż dziesięć baz z około czterdziestoma retortami.

- Węgiel z bieszczadzkiego drewna został wyparty przez tańszy z importu - tłumaczy Edward Marszałek, rzecznik Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie. - Pozostała jednak legenda o ludziach „czarnego zawodu” i przekazywana przez lata tajemnica układania specjalnych kopców - mielerzy, a później wypału w retortach. W ludzkiej pamięci pozostał też zapach dymu unoszącego się nad górami. Stąd pomysł na utworzenie muzeum plenerowego na terenie dawnej bazy wypału węgla drzewnego w Mucznem.

Węglarze albo wypalacze

Jedni z konieczności, inni z wyboru wybrali życie w środku Bieszczadów. Z umorusanymi twarzami, wyglądem przypominają górników.

- Węglarze dawniej osadzani byli w głębi puszcz, gdzie mieli prawo wycinać las i zwęglać pozyskane drewno - opowiada Edward Marszałek. - Mieszkali w skleconych z byle czego budach, dlatego też często nazywano ich budnikami, a ich osady - Budami. Na terenie Podkarpacia istnieją m.in. Budy Wolskie, Budy Łańcuckie, Buda Stalowska.

Wypał stał się podstawową metodą otrzymywania węgla drzewnego już na początku XX wieku. Wtedy wypalano go w mielerzach, czyli obsypanych szczelnie ziemią lub obłożonych darnią stosach. Budowano je kilka dni, wypalanie trwało ok. tygodnia. Cały proces był niebezpieczny, groził wybuchem i wymagał od węglarzy ogromnej czujności i znajomości fachu.

Wraz z popularnością grillowania, węgiel drzewny stał się mocno pożądanym towarem i zaczęto go produkować w stalowych retortach. Do wypalania najlepsze są buk i grab. W pierwszej kolejności należy załadować retortę, a gdy temperatura jest już odpowiednio wysoka, zamyka się górny otwór, aby ogień w środku równomiernie się rozkładał.

- Doświadczeni węglarze wiedzą, że gdy zniknie biały dym, a pojawi się niebieski, piec należy zalać wodą - w lecie nawet 100 litrami i uszczelnić błotem, aby woda nie wyparowała. Następnego dnia węgiel jest gotowy. Z całego pieca drzewa zostaje około połowa węgla - opowiada Marszałek.

Leśne tradycje mogą być magnesem dla turystów

Ekonomia sprawia, że wypał węgla drzewnego staje się coraz mniej opłacalny. To, co było legendą Bieszczadów, powoli zanika.

- Warto jednak zauważyć, że wypał wpisał się już w krajobraz i folklor Bieszczadów, stanowiąc atrakcję turystyczną. Z tego powodu może nie potwierdzi się opinia jednego z węglarzy, że za kilka lat wypałów w Bieszczadach nie będzie. Gdyby tak się stało, Bieszczady straciłyby coś ze swego niepowtarzalnego klimatu - uważa Marszałek.

polecane: Flesz - e-papieros zagraża zdrowiu

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 3

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

d
delux

Legendą to był Jędrek Wasilewski Połonina,reszta to małe miki... :D

r
rollpio

Przypominać zawsze warto !

z
zapytawszy ja o

a gdzie upa dupa upa?

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3