Władysław Kruczek: od szarej eminencji do pierwszego sekretarza

Jaromir KwiatkowskiZaktualizowano 
Kruczek story, czyli historia komunisty z krwi i kości (1).

Ideowy komunista, organizator PPR, ochotnik w Armii Sowieckiej, więzień obozów koncentracyjnych. Władysław Kruczek miał zbyt "dobry" życiorys, by nie zrobić kariery w PRL.

Decyzja radnych, którzy jedną z ulic świeżo przyłączonej do Rzeszowa Zwięczycy nazwali imieniem Kruczka, wywołała burzę. Emocjonalny atak na komunistycznego dygnitarza ściera się z równie emocjonalną jego obroną. Warto prześledzić losy człowieka, o którego toczy się ta wojna. Człowieka, który zmarł ponad 4 lata temu i został pochowany na cmentarzu w rodzinnej miejscowości (dziś dzielnicy Rzeszowa).

Zaczynał od dowcipu politycznego

Władysław Kruczek urodził się 27 kwietnia 1910 r. w Zwięczycy. Pochodził z biednej, wielodzietnej rodziny. Ojciec, Tomasz, był robotnikiem kolejowym. Matka, Rozalia, zmarła, gdy Władysław miał 8 lat. W domu zostało pięcioro dzieci, z których najmłodsze, Eugenia, miało zaledwie 6 miesięcy. Ojciec ożenił się po raz drugi. Z drugą żoną, Stanisławą Lewczak, mieli sześcioro dzieci.

Trudna sytuacja materialna rodziny spowodowała, ze późniejszy I sekretarz KW PZPR w Rzeszowie poszedł do pracy po ukończeniu szkoły powszechnej i szkoły zawodowej dla kierowców.

Lewicowymi ideami musiał nasiąkać od najmłodszych lat. Jego oficjalny życiorys, opublikowany w tomie "Przemówienia, wywiady, artykuły", wydanym z okazji 60. rocznicy urodzin, podaje: "W domu panowała atmosfera miłości do wiedzy i książki. Wieczorami schodzili się do Tomasza Kruczka ludzie po to, aby przeczytać ciekawą książkę lub artykuły z prasy socjalistycznej i ludowej. Toczono gorące dyskusje, szczególnie na tematy katastrofalnej sytuacji gospodarczej".

Do Zwięczycy docierali lewicowi działacze chłopscy, późniejsi członkowie KPP, m.in. Franciszek Popek, Leon Paśko, Wojciech Zięba. Pod ich wpływem znalazła się grupa młodych mieszkańców tej wsi, którym przewodził Kruczek.

W cytowanym już, oficjalnym życiorysie przyszłego I sekretarza można przeczytać wypowiedź mieszkańca Zwięczycy Tomasza Dronki, starszego od Kruczka o 20 lat: "Władek miał wesołe usposobienie. Był dowcipny, pracowity, oczytany. Umiał zdobyć sobie zaufanie nie tylko wśród rówieśników, lecz również wśród starszych rolników. Z Władysławem każdy chętnie rozmawiał, dyskutował, ludzie często powoływali się na jego opinie. Znalazł temat do rozmowy z młodym i starym. Zaczynał zazwyczaj od dowcipu politycznego, a kończył na omówieniu osiągnięć pięciolatek radzieckich. Miał dużo kolegów i cieszył się sympatią koleżanek. Lubił i umiał ładnie śpiewać, chętnie deklamował wiersze, chodził na festyny i grał w piłkę nożną".

W przeciwnym kierunku

W 1929 r. Kruczek wstąpił w szeregi Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, a następnie Komunistycznej Partii Polski. Co ciekawe, wtedy i później współpracował m.in. z Augustynem Micałem, którego teraz - z woli rzeszowskich radnych - miałby zastąpić jako patron ulicy.

Był komunistą z krwi i kości. Został sekretarzem Komitetu Podokręgowego KPP w Rzeszowie i członkiem egzekutywy Komitetu Okręgowego Tarnów-Rzeszów. KPP-owcy m.in. wspierali demonstracje chłopskie w 1933 r., agitowali w terenie. Podczas jednej z takich "agitacyjnych" podróży - do Leżajska i okolic - Kruczek został aresztowany. Podczas widzenia w rzeszowskim wiezieniu oświadczył ojcu, że z obranej drogi nie zawróci.

W 1935 r. Kruczek został skazany na 3,5 roku wiezienia za "działalność wywrotową". Po wyjściu z więzienia na mocy amnestii kontynuował ją dalej.

We wrześniu 1939 r., po napadzie Niemców i Związku Sowieckiego na Polskę, Kruczek, wypuszczony na wolność po kolejnym pobycie w więzieniu, przedostał się do okupowanego przez Sowietów Lwowa.

- To ciekawe - dziwi się Mariusz Krzysztofiński, historyk z rzeszowskiego oddziału IPN. - Był to kierunek przeciwny do kierunku podróży większości polskich działaczy niepodległościowych.

We Lwowie Kruczek aktywnie działał w Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom, a po napadzie Niemiec na Związek Sowiecki na ochotnika zgłosił się do Armii Sowieckiej. Wzięty do niewoli, uciekł wraz z grupą żołnierzy sowieckich z etapowego obozu jenieckiego. Skrajnie wyczerpany, w grudniu 1941 r., a więc jeszcze przed przybyciem członków grupy inicjatywnej nowej partii komunistycznej - PPR, przedostał się do Rzeszowa, gdzie nawiązał kontakt z działaczami KPP.

- Myślę, że takie rzeczy nie dzieją się przypadkowo - uważa Krzysztofiński.

Odpowiedzialny za sfałszowanie wyborów

W styczniu 1942 r. przybył na te tereny członek grupy inicjatywnej PPR - Augustyn Micał. Kruczek wespół z Micałem i kilkoma miejscowymi działaczami komunistycznymi zaczęli organizować PPR. Kruczek został sekretarzem Komitetu Okręgowego. Organizował struktury tej partii oraz tzw. piątki Gwardii Ludowej.

W kwietniu 1942 r. został aresztowany przez gestapo. Był więziony w Auschwitz, Oranienburgu oraz Sachsenhausen. Gdy w 1945 r. wrócił do Rzeszowa, został bardzo szybko kierownikiem Wydziału Organizacyjnego PPR. Pełnił tę funkcję przez 1,5 roku.

- Z formalnego punktu widzenia nie była to funkcja zbyt eksponowana, ale tak naprawdę był szarą eminencją - uważa Krzysztofiński. - Decydował bowiem o sposobie funkcjonowania partii na tym terenie.

Kruczek odpowiadał wtedy za tzw. wywiad partyjny, organizował na Rzeszowszczyźnie struktury uległego wobec komunistów Stronnictwa Ludowego. Był także koordynatorem akcji sfałszowania wyborów parlamentarnych z 19 stycznia 1947 r. w województwie rzeszowskim.

Co decyduje o tym, że człowiek staje się "szarą eminencją"?

- Myślę, że zadecydował o tym staż partyjny, zaufanie jakie zdobył w wyniku wcześniejszej działalności - uważa Krzysztofiński. - W 1942 r. zapleczem kadrowym dla nowej partii byli dawni działacze KPP i KZMP. Wtedy liczyło się, od kiedy jest się w partii, jakie pełniło się funkcje, z kim się siedziało w więzieniu. Kruczek miał się tu czym pochwalić. Potem był we Lwowie, w Armii Sowieckiej, organizował PPR, siedział w obozach koncentracyjnych. Z punktu widzenia komunistów to świetna karta.

Znów w Rzeszowie

W 1947 r. Kruczek został wybrany I sekretarzem Komitetu Miejskiego PPR w Rzeszowie. Zachował tę funkcję po zjednoczeniu PPR z PPS i powstaniu PZPR. W 1951 r. ukończył Centralną Szkołę Partyjną przy KC PZPR.

PZPR potrzebowała kadr. Został więc wybrany sekretarzem KW w Poznaniu, a następnie I sekretarzem w Bydgoszczy. 23 grudnia 1956 r. został wybrany na identyczną funkcję, tyle że w swoim "mateczniku" - Rzeszowie.

Rzeszowskie i warszawskie czasy Kruczka - za tydzień

Wideo

polecane: Flesz: Koniec gorszego jedzenia - żywność w Polsce, jak na zachodzie.

Materiał oryginalny: Władysław Kruczek: od szarej eminencji do pierwszego sekretarza - Nowiny

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 10

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.
k
konrad

Skoro komuna była taka dobra to czego ostała się ino w kilku krajach i to utrzymywana na siłe przez reżimowych siepaczy.
Demokracja pozwala wybierać i to Polacy decydują dzisiaj czy chcą powrotu komuny.
Tak chyba jest sprawiedliwiej.
przez kilkadziesiat zniewolenia sowietów Polacy nie mieli wyboru,żyć trzeba było nie dało sie bowiem przeczekać komuny w stanie hibernacji.
Toteż ludzie pracowali, kochali się ,zakładali rodziny i każdy realizował się na miare swoich możliwości z zastrzeżeniem że wiele obszarów działania była pod kontrolą lub reglamentacją grupy trzymającej władze do której zaliczał sie towarzysz Kruczek.
To że służba zdrowia była sprawniejsza, że leki były ogólnie dostępneto też nie do końca jest prawda.
Kilkadziesiąt lat do tyłu lekarz dysponował zazwyczaj fonendoskopem,strzykawką ,termometrem i niewielkim asortymentem tanich leków a ludzie umierali ze starości.Dzisiaj postęp w medycynie dzięki otwarciu sie Polski na świat jest duży że niekiedy poszczególna procedura medyczna jest droższa niż za komuny utrzymanie całego oddziału szpitalnego.
Młodzi mogą nie wiedzieć co to była komuna może lepiej niech patrzą do przodu, ale glorifikowanie jej uważam za nadużycie.
Ocene tow.Kruczka zostawmy historii a i Bóg niech będzie łaskawy w ocenie jego zasług i grzechów.

zgłoś
Z
Z. Kruczek
W dniu 17.01.2008 o 02:07, Sprawiedliwy napisał:

Zrobil wiele bo mial ku temu mechanizmy jako I sekretarz KW. Tego nie byl w stanie zrobic szary czlowiek w PRL bo wszedzie rzadzila komuna. Ale tu chodzi o zasady - komuna zniewolila czlowieka i gloryfikowanie jej w osobie Kruczka, towarzysza jest gloryfikowaniem komuny!!!



Szary czlowieku--komuna nie zniewolila szarych lecz moznowladcow--tych potencjalnych wyzyskiwaczy(moj ojciec pracowal u pana za czapke ziemniakow) Komuna miala przyzwolenie szarych ludzi i to o tych walczyla-najbardziej-nikt nie mieszkal pod mostem ,nikt nie placil za doktoraty,i inne tytuly!!Domy dziecka mialy co jesc--szpitale mialy lekarstwa. mialy lozka-nikt nie placil lapowek by dostac sie na oddzial pana doktora!!Czy pamietacie ze na leki stac bylo wszystkich emerytow?System zniewolenia wyksztalcil za darmo tysiace magistrow i profesorow--czemu nie zwroca tych papierow i wyrzekna sie starego systemu???Gdzie oni sa..czerwoni docenci..wszak to kruczek zbudowal wam ta czerwona szkole- WSP-itp..powinniscie sie wstydzic!!!Wiec do licha ciszej nad tym grobem!!!!!!!!!!!!!!!
zgłoś
S
Sprawiedliwy

Zrobil wiele bo mial ku temu mechanizmy jako I sekretarz KW. Tego nie byl w stanie zrobic szary czlowiek w PRL bo wszedzie rzadzila komuna. Ale tu chodzi o zasady - komuna zniewolila czlowieka i gloryfikowanie jej w osobie Kruczka, towarzysza jest gloryfikowaniem komuny!!!

zgłoś
a
azotox

Zdrajca, slugus Ruskich i tyle!

zgłoś
P
Pi... kruczkowj

A może poczekajcie z gloryfikowaniem ś.p. towarzysza do czasu aż "komuna" wróci na dobre. To znaczy ona jest tylko tak trochę się kamufluje pod postacią LSD, LiDla, PO, PSL itp oraz Epistopatu.

zgłoś
k
kat

O widzę, że najlepszy "specjalista" w Nowinach zabrał się za pisanie o W. Kruczku. Mam nadzieję, że w podsumowaniu działalności byłego sektretarza PZPR nie zabraknie opinii biskupów. lub innych przestawicieli kleru. To byłby olbrzymi, nie do naprawienia wyłom w twórczości tego dziennikarza.

zgłoś
k
kruczek zbigniew

Przykro mi -kiedy ludziska pisza bzdury--czlowiek ktory cale zycie walczyl o sprawiedliwosc -ktory nieznosil wyzysku kapitalistycznego spoleczenstwa.On byl czlowiekiem -- rozumjejacym wartosci tego swiata---takimi jak-- spoleczna sprawiedliwosc--rownosc-skromnosc itp..Ile tych cech widzicie u wspolczesnych ??Podajcie chociaz 2 nazwiska z Rzeszowa ktore przejda probe czasu....i oktorych ktos za lat 30 wspomni..Zawisc mocherowej populacji jest iscie szatanska-Czego Kruczek dorobil sie -oprocz obozowych chorob-i ciaglej niepewnosci--szykan i braku sprzymierzencow( pojawili sie kiedy Wladek byl szyszka..)-czego przysporzyl swej rodzinie oprocz niepewnosci i starachu..jakich majatkow dorobil sie na komunie//-Znacie kogos ze wspoczesnych ktorzy odchodza ze stanowiska w biedzie??--ja nieznam..on posiadal tylko tyle ile niezbedne do zycia zadnych kont walut--willi i zlota!!!Moze kiedys historia porowna tego czlowieka do wspolczesnych-z samoobrony itp.--Lepery Lyzwinscy,Poki co to prosze o cisze nad tym grobem..Zbyszek

zgłoś
K
Krzok

Nie zamierzam ani gloryfikować, ani tym bardziej sakralizować postaci Władysława Kruczka, jestem w Rzeszowie "krzokiem" i od lat sześćdziesiątych obserwuję rozwój mojego miasta. Nie ma wątpliwości,że jako sekretarz KW ten człowiek- poprzez działanie !!! na rzecz "swojego" miasta-pomagał, inspirował,przełamywał opór niechętnych konkurentów, a często po prostu, wykorzystując swą partyjną pozycję, wymuszał decyzje dające szanse rozwoju Rzeszowowi właśnie.
Dziś ludzie, którzy często nawet nie zdążyli zaistnieć w czasach "totalitaryzmu" Kruczka pragną zbić kapitał polityczny na jego potępianiu. Gotowi są przypisać mu wszelkie zbrodnie komunizmu radzieckiego, polskiego stalinizmu, realnego socjalizmu itp. Pomaga im w tym instytucjonalnie niezwykle obiektywny i naukowy IPN- czyt: Instytut Polskiej Nienawiśći.
I jeszcze jedno: byłoby dobrze, aby dzisiejsi krytycy Wł. Kruczka zmierzyli swe osiągnięcia w dziedzinie rozwoju Rzeszowa z dokonaniami swego nieżyjącego wroga.

zgłoś
O
Opalony Na Czerwono

...liczyło się, od kiedy jest się w partii, jakie pełniło się funkcje, z kim się siedziało w więzieniu.
Kruczek miał się tu czym pochwalić ... Z punktu widzenia komunistów to świetna karta.

Ten gość był po prostu jasnowidzem! Celowo dawał się więzić, specjalnie ryzykował życiem uczestnicząc
w obozach koncentracyjnych...
...zaraz, zaraz, on nic nie ryzykował, on WIEDZIAŁ z góry, że nic mu się nie stanie, wiadomo prorok!
Ale dlaczego nie zatrudnić tak wysoko postawionego świętego w szeregach partii?
Odrzucenie go byłoby przecież marnotrawstwem jego talentu!

Bydło, niezdolne w swej podłości do wdzięczności za dobra wyrządzone im przez komunistów,
wbrew oczywistym dowodom szkaluje system społeczny daleko lepszy od antycznego kapitalizmu
sprzężonego z religijnym niewolnictwem.
Takim już nic nie pomoże, a ich potomstwo długo jeszcze cierpieć będzie za ich obłęd kontynuując go
na własną rękę.
Dlaczego my, świadomi naszego człowieczeństwa, znosić mamy bydlęce warunki ściągane również
na nas przez spadkobierców małp niższych? Komuniści pomylili się uwalniając was z łańcuchów,
wypuszczając ze stajni do miast. Ten ich błąd, podyktowany szczerym współczuciem dla człekokształtnych,
my musimy natychmiast naprawić!
Won z powrotem do waszego ulubionego chlewa! Tym razem na zawsze!

zgłoś
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3