Nasza Loteria SR - pasek na kartach artykułów

43. rocznica Porozumień Rzeszowsko – Ustrzyckich. Uroczystości w stolicy Podkarpacia [ZDJĘCIA]

Bogdan Hućko
Bogdan Hućko
Obchody 43. rocznicy podpisania Porozumień Rzeszowsko - Ustrzyckich odbyły się w niedzielę, 18 lutego, w Rzeszowie
Obchody 43. rocznicy podpisania Porozumień Rzeszowsko - Ustrzyckich odbyły się w niedzielę, 18 lutego, w Rzeszowie Paweł Dubiel
Konferencja „Konstytucja Polskiej Wsi” odbyła się w niedzielę, 18 lutego, w Rzeszowie. Została zorganizowana przez Stronnictwo Ludowe „Ojcowizna” RP i Komitet Organizacyjny 43. rocznicy Porozumień Rzeszowsko – Ustrzyckich.

Po mszy świętej koncelebrowanej w intencji polskich rolników i suwerennej ojczyzny w kościele farnym w Rzeszowie, złożone zostały wieńce przed pomnikiem Tadeusza Kościuszki w rynku i tablicą upamiętniającą miejsce strajku w 1981 roku w dawnym Domu Kolejarza.

Natomiast konferencja „Konstytucja Polskiej Wsi” pod patronatem prezydenta RP Andrzeja Dudy i metropolity przemyskiego ks. abp Adama Szala, odbyła się w auli Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Osoby zasłużone zostały uhonorowane odznaczeniami okolicznościowymi „W obronie polskiej ziemi”. Prof. Paweł Soroka mówił o zmianach geopolitycznych w świecie i miejscu Polski. Referat o migracji jako problemie współczesnego świata i Europy wygłosił prof. Jerzy Szymona. Natomiast prof. Roman Niżnikowski swoje wystąpienie poświęcił roli zwierząt hodowlanych w zagospodarowaniu nieużytków i pielęgnowaniu krajobrazu.

Porozumienia rzeszowsko-ustrzyckie to dwa porozumienia zawarte w lutym 1981 r. między przedstawicielami komunistycznego rządu PRL a protestującymi członkami solidarnościowych organizacji rolniczych i wspierającymi ich przedstawicielami NSZZ Solidarność. Porozumienia te przyczyniły się do powstania i zarejestrowania NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”.

29 grudnia 1980 w Urzędzie Miasta i Gminy w Ustrzykach Dolnych rozpoczął się strajk okupacyjny. Początkowo dotyczył spraw lokalnych, szybko przekształcił się w protest na rzecz legalizacji rolniczych związków zawodowych. 30 grudnia Sąd Najwyższy odroczył rozprawę odwoławczą dotyczącą rejestracji „Solidarności Wiejskiej”. Następnego dnia wojewódzki komitet założycielski zaplanował na 5 stycznia 1981 strajk okupacyjny Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie. Jednak już 2 stycznia doszło do okupacji Domu Kolejarza przez przedstawicieli „Solidarności” domagających się sprawiedliwego podziału majątku po WRZZ. Dołączyli do nich działacze chłopscy, stając się wkrótce głównymi uczestnikami tego protestu. 12 stycznia 1981 r. funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej usunęli siłą uczestników strajku w Ustrzykach Dolnych, którzy wówczas przenieśli się do Rzeszowa. Powstał również plan siłowego usunięcia protestujących z Domu Kolejarza w Rzeszowie (operacja o kryptonimie „Kret”), który ostatecznie nie został zrealizowany.

Trwający przed ponad półtora miesiąca strajk odbywał się w systemie rotacyjnym, jednorazowo brało w nim udział do 400 osób, łącznie uczestniczyło w nim kilka tysięcy osób. Do lokalnych działaczy wkrótce zaczęli dołączać przedstawiciele organizacji chłopskich z innych regionów Polski. Postulaty protestujących aktywnie wspierali przedstawiciele Kościoła katolickiego, w tym prymas Stefan Wyszyński i biskup Ignacy Tokarczuk. Propagowała je również NSZZ „Solidarność”, a 30 stycznia w rozmowach z rządem postulat rejestracji rolniczej „Solidarności” oficjalnie wsparł Lech Wałęsa. Wśród liderów strajku znaleźli się m.in. Jan Kułaj i Józef Ślisz. Doradzali im Andrzej Stelmachowski, Walerian Pańko i Andrzej Gwiazda.

Rozmowy między rządem a protestującymi podjęte zostały 1 lutego 1981 r., jednak nie przynosiły rezultatów. Kolejna masowa demonstracja rolników odbyła się w Warszawie. 10 lutego Sąd Najwyższy postanowił o odmowie rejestracji „Solidarności Wiejskiej”, powołując się na brak regulacji prawnej. Decyzja ta skłoniła przywódców chłopskich do zintensyfikowania rozmów zjednoczeniowych – spotkanie wszystkich najważniejszych grup odbyło się 13 lutego w Bydgoszczy. 16 lutego powrócono do rozmów ze stroną rządową.

18 lutego ostatecznie wynegocjowano treść porozumienia w Rzeszowie, protokół zawierający ustalenia podpisano wkrótce po północy 19 lutego. Ze strony opozycyjnej sygnatariuszami zostało czternastu przedstawicieli Ogólnopolskiego Komitetu Strajkowego, w tym jego przewodniczący Jan Kułaj, a także m.in. Jan Antoł, Artur Balazs, Józef Ślisz i Władysław Żabiński, dwóch przedstawicieli MKZ NSZZ „Solidarność” Rzeszów Antoni Kopaczewski i Jan Ogrodnik oraz dwóch przedstawicieli KKP NSZZ „Solidarność” Lech Wałęsa i Bogdan Lis. Komunistyczną władzę reprezentowało kilkuosobowa komisja rządowa, której przewodniczył wiceminister rolnictwa Andrzej Kacała. 20 lutego o godzinie 6:00 podpisano podobne porozumienie w Ustrzykach Dolnych, lokalny komitet strajkowy reprezentował m.in. jego przewodniczący Michał Pałasz.

W porozumieniach rolnicy uzyskali gwarancje nienaruszalności własności i prawa do dziedziczenia, równość traktowania rolników indywidualnych oraz rolnictwa spółdzielczego, zapewnienie zniesienia ograniczeń w obrocie gruntami rolnymi. Zawarto również szereg postanowień światopoglądowych, m.in. dotyczących swobody w budownictwie sakralnym i dostępu do praktyk religijnych, zadeklarowano też rozbudowę sieci szkół i przedszkoli na terenach wiejskich.

8 i 9 marca 1981 odbył się w Poznaniu zjednoczeniowy, na którym powołano NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” z Janem Kułajem na czele. Rejestracja nastąpiła ostatecznie 12 maja 1981 przez Sąd Wojewódzki w Warszawie.

Oryginalny egzemplarz porozumień w 2006 r. przekazano Jasnogórskiej Fundacji Pro Patria Bastion

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Dziwne wpisy Jacka Protasiewicz. Wojewoda traci stanowisko

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na nowiny24.pl Nowiny 24