Spacerkiem po Rynku

Marek Czarnota.
Okres okupacji zburzony kwartał domów przed ratuszem, widoczna jest jeszcze kamienica róg Rynku i ul Słowackiego. nadesłał p. Marian Siwiec
Lokacja miasta na prawie magdeburskim w 1354 roku wymusiła utworzenie centrum administracji samorządowej na rzeszowskim rynku, czyli ratusza.

Władzę w mieście sprawowali: pan dziedziczny, rezydujący we dworze obronnym lub na zamku oraz wybierany samorząd w skład którego wchodziły: rada miasta, wójt i ławnicy mający swoje siedziby w ratuszu. Od samego początku budowany był on po zachodniej stronie rynku, obok pręgierza, wagi, postrzygalni sukna i kramów.

Miody marcowe w podziemiach

Ratusz udekorowany hitlerowskimi flagami okres okupacji. nadesłał p. Marian Siwiec

Okres okupacji zburzony kwartał domów przed ratuszem, widoczna jest jeszcze kamienica róg Rynku i ul Słowackiego. (fot. nadesłał p. Marian Siwiec )Nad rynkiem górowała wieża ratuszowa, z której dźwięk dzwonu dawał znak rozpoczęcia i zakończenia targów, a w późniejszych czasach rolę tę pełnił zegar. W podziemiach sprzedawano wino, miody i piwo marcowe. Poszczególne budynki ratuszowe początkowo drewniane płonęły wraz z drewnianą zabudową miasta w czasie wielkich pożarów w latach 1427, 1559, 1576, 1621, w czasie najazdów nieprzyjaciół, głownie Tatarów 1498, 1502, 1524, lub też niszczały ze starości. Ile tych budowli było trudno powiedzieć. W czasie generalnego remontu w latach 1993-1996 odkryto w podziemiach kamienne fundamenty budowli z rożnych czasów, w tym także tej wzniesionej około 1591 roku przez Mikołaja Spytka Ligęzę.

Wiezienie w ratuszu

W budynku ratusza nie tylko urzędowali urzędnicy miejscy, ale miała swą siedzibę straż miejska i więzienie, które wyprowadzono stąd dopiero w 1892 roku, a pomieszczenia po nich zaadaptowano na sklepy. Przechowywano tu także księgi miejskie czyli archiwum i pieczęcie. Po napaści Rakoczego w 1657 roku Ratusz spłonął i posiedzenia Rady trzeba było zwoływać w prywatnym domu obywatela rzeszowskiego Krawczyka. Pewniejsze dane dotyczące wyglądu ratusza mamy z czasów Ligęzy. Wiadomo także, że po pożarze w 1728 roku remontem Ratusza kierował nadworny architekt Karl Heirich Wiedemann, któremu Jerzy Ignacy Lubomirski polecił "... strony wieży ratuszowej i tarcz do zegara niechaj proporcję taką da Wiedemann architekt, jako mu się zdać będzie, ponieważ on to rozumie." Kolejną przebudową w stylu klasycystycznym kierował w latach 20 XIX wieku architekt Johan Burgaller.

Niemcy burzą kamienice

[obrazek4] Ratusz udekorowany hitlerowskimi flagami okres okupacji. (fot. nadesłał p. Marian Siwiec )Rzeszów rozwijał się, rozrastał, przybywało problemów i potrzeb rozrastała się także administracja. W 1867 roku po wyprowadzeniu się z ratusza szkoły żeńskiej jej pomieszczenia na pierwszym piętrze połączono i adaptowano na sale posiedzeń rady miejskiej. Obecny kształt nadano siedzibie władz miasta w latach 1897 - 1900 według projektu Franciszka Skowrona, który wraz z Franciszkiem Stążkiewiczem przedłużyli salę posiedzeń o 7 metrów wspierając ją na podcieniach arkadowych od strony wschodniej, a także dobudowano drugie piętro (fot. 1 i 3). Wprowadzono manierystyczne szczyty dachu, maszkarony i obeliski, które w czasie okupacji niemieckie władze miasta usunęły. Poleciły także zrzucić z ratusza złoconego orła. Także wystrój malarski nadany przez Franciszka Skowrona został pokryty przez hitletrowskie napisy i symbole.
Na rynku hitlerowcy organizowali swoje uroczystości, czcili sukcesy, zaprzeczali porażkom. Ratusz był bodajże najważniejszym elementem scenografii (fot 2). Na polecenie władz niemieckich zburzono kwartał kamienic pomiędzy rynkiem i ulicami Matejki, Kościuszki i Słowackiego. W kamienicach tych mieściły się liczne sklepy w tym kilka bławatnych i spożywczych, optyk, szklarz, sklep Samolewicza, od strony ulicy Kurzej - tak Rzeszowianie nazywali tę część ulicu Słowackiego, na której przed wojną Żydówki handlowały drobiem - był bar, a w czasie okupacji od strony Rynku komis. Obecnie jest tu plac przed wejściem do Ratusza. Zburzono także trzy kamienice stojące za ratuszem od ulicy Słowackiego w których mieściły się sklepy, zakłady rzemieślnicze w tym komis i restauracja. Obecnie parking dla urzędników magistrackich. Zniszczeń na reprezentacyjnym placu miasta dopełniło usunięcie 24 października 1940 roku pomnika Tadeusza Kościuszki, miejsce w którym stał założono kostką brukową.

Wół przy karecie

[obrazek5] Rynek w 1954 roku na pierwszym planie przysłowiowa "budka z piwem"
(fot. Nadesłała p. Zofia Karcz)Po wojnie długo jeszcze straszyły przy Rynku odrapane, częściowo zdewastowane kamieniczki. Na centralnym miejscu na płycie Rynku stał kiosk spożywczy, przysłowiowa "budka z piwem" (fot. 4). Ale powróćmy do ratusza. Po niezbyt fortunnych adaptacjach generalny remont, który przeprowadzono w latach 1993 -1996 przywrócił rzeszowskiemu ratuszowi kształt jaki nadał mu Franciszek Skowron, odsłonięto piwnice, które zaadaptowano na galerię, a także wykonano liczne prace konserwatorskie i badania archeologiczne. Na przełomie wieków Ratusz i Rynek wypiękniały, stały się reprezentacyjną częścią miasta, jedyne co plami ten obraz to brak trzech kamienic w pierzei północnej i to piwne akwarium, które może w innym miejscu wyglądało by atrakcyjnie i ładnie, lecz tu, wśród starych, pięknie odnowionych kamieniczek wygląda jak "wół przy karecie".

FLESZ: Polacy żyją krócej. Co nas zabija?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3