Życie po życiu

Mieczysław Nyczek
Tak dzisiaj wygląda wnętrze krypty w kościele parafialnym pw. św. Wawrzyńca w Żółkwi na Ukrainie. JUSTYNA WOŚ
Kto przed laty sprofanował sarkofag jednego z najwybitniejszych wodzów w dziejach polskiego oręża? Czego szukały cmentarne hieny? Czyżby hetmańskiej buławy wysadzanej brylantami? A może srebrnego szyszaka czy szabli ze złota? Te pytania są za trudne nawet dla kościelnego Pirożaka.

Polaków od zawsze Żółkiew. 50 lat temu na polecenie z Moskwy i Kijowa tę historyczną nazwę wymazano z geograficznego i urzędowego nazewnictwa. Miasto, założone w 1603 r. przez hetmana Stanisława Żołkiewskiego, od 1740 r. siedziba rodu Sobieskich, a od 1878 w rękach książąt Radziwiłłów, w 1953 r. władza sowiecka przemianowała na Niestierow (od nazwiska malarza żyjącego w latach 1862-1942). W 1991 r. Ukraina przywróciła miastu historyczną nazwę. Na ukraińskich mapach pojawiła się Żowkwa.
- A wcześniej - wspomina Jan Pirożak - 28 października 1989 r. odzyskaliśmy naszą kolegiatę.

Krajobraz po bitwach

[obrazek2] pochodził z rodziny magnackiej z Rusi Czerwonej. Wychowywał się na dworze Jana Zamoyskiego; później był jego współpracownikiem i przyjacielem, brał udział w jego kampaniach wojennych: przeciwko Moskwie, w Mołdawii i w Inflantach. Największe sukcesy odniósł w wojnie z Moskwą. W 1610 r. pod Kłuszynem rozbił 7-krotnie liczniejsze wojska moskiewskie. Zajął bez walki Moskwę i skłonił bojarów do wyboru na cara królewicza Władysława. Potem został kanclerzem i hetmanem wielkim koronnym, zajął się obroną kresów. Poległ 6 października 1620 r. w bitwie z Turkami pod Cecorą.Renesansowo-barokowy kościół parafialny, ufundowany w 1604 przez Stanisława Żołkiewskiego, a przebudowany w 1677 przez Jana III Sobieskiego. Po II wojnie podzielił smutny los większości katolickich kresowych świątyń. Pirożak pamięta, że "bywsza" kolegiata wiele lat służyła za magazyn papierniczy, a potem spożywczy. To wtedy ze ścian jej prezbiterium zniknęły wspaniałe ogromne obrazy: "Bitwa pod Chocimiem", "Bitwa pod Kłuszynem", "Jan III pod Wiedniem" i "Bitwa pod Parkanami". W tamtych ponurych czasach nieraz włamywano się do krypty z sarkofagami hetmana, jego żony Reginy z Herburtów, syna Jana, babki króla Jana III Sobieskiego i innych.

Obraz nędzy i rozpaczy

Historyk Lucjan Fac, wiceprezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu, pokazuje fotograficzną dokumentację stanu krypty w roku 1991. Ruina i rozpacz: odsunięta wierzchnia płyta sarkofagu, sprofanowane szczątki hetmana, ludzkie kości przemieszane z gruzem, rozbita tablica marmurowa, jaką w roku 1937 r. "Swemu Szefowi - hetmanowi wielkiemu koronnemu Stanisławowi Żółkiewskiemu" ufundował 6 Pułk Strzelców Konnych.

Wejście do podziemia

Prezbiterium. Ciężka, dwuskrzydłowa krata na poziomie posadzki. W dół prowadzą strome kamienne schody. Kościelny otwiera kłódkę. Pierwszy wchodzi do podziemia i zapala światło. Pod łukowym sklepieniem okazały marmurowy sarkofag: "Stanisława Żołkiewskiego szczątki śmiertelne roku 1620 z Cecory do tego podziemia zwiezione, a potem śród nieszczęść Ojczyzny sponiewierane...". Na ścianie wmurowana posklejana tablica od 6 pułku. Wszystko w porządku. Kultura i szacunek. Ani śladu barbarzyństwa z sowieckich czasów.

Nie fotografować!

Kościelny Jan Pirożak opowiada, iluż to generałów i pułkowników wpuścił do hetmańskiej krypty, ile wycieczek z Polski przyjeżdża tutaj w sezonie. W kościele co krok piktogramy zabraniające fotografowania. Tylko na Polaków z aparatami kościelny przymyka oko. Sam oferuje turystom zestawy kolorowych widokówek z cennymi zabytkami Żółkwi. Za jedyne 20 hrywien. Albo za 20 złotych.

FLESZ: Polacy żyją krócej. Co nas zabija?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3