Inny Duda

Antoni Adamski
Na wystawie Jerzego Dudy - Gracza w rzeszowskim Domu Sztuki.<br>
Na wystawie Jerzego Dudy - Gracza w rzeszowskim Domu Sztuki. KRYSTYNA BARANOWSKA
"Obrazy prowincjonalno - gminne. Kresy polskie 2000" to najnowszy cykl prac Jerzego Dudy - Gracza. Możemy go zobaczyć w rzeszowskim Domu Sztuki. Wystawie patronują "Nowiny".

Oglądałem ją z zaskoczeniem. Duda - Gracz zasłynął "publicystycznymi" pracami, jak "Jeźdźcy Apokalipsy czyli Fucha", "Wieża Babel", "Hamlet polski". Przedstawia chłopo - robotników tworzących industrialną, gierkowską "drugą Polskę". Nędza rzeczywistości w której wciąż się coś buduje, a nic nie zostaje zbudowane, karykaturalne wizerunki "bohaterów pracy socjalistycznej" (portret "Pięknego instalatora") były wstrząsem artystycznym lat 70.
Przeraźliwie smutna "Wigilia" stanu wojennego czy "Exodus" - zbiorowy wizerunek narodu, który wybrał emigrację, pokazują co przeżywali Polacy po 13 grudnia 1981. "Gdzie była cenzura?" - zapisał ktoś w księdze wystawy. Dudę - Gracza krytyka ceniła za brutalny realizm: rzetelność obserwacji i trafność uogólnień. Wizerunki robola, "Biurwy", dostojnika partyjnego ("Dół", "Karnawał") oraz szare, wymięte twarze ludzi z kolejek - wszystko to składało się na zbiorowy portret Polaków tamtej epoki.
Przyszły nowe czasy. Może ich karykaturalność i absurdy przerosły wyobraźnię artysty w myśl powiedzenia: "Mrożek by tego nie wymyślił". W swoim nowym cyklu "Obrazów prowincjonalno - gminnych" Duda - Gracz pokazuje "kraj lat dziecinnych". To wieś, z której wywodzą się bohaterowie jego "Jeźdźców Apokalipsy". Nie ma już gorączkowej krzątaniny, klecenia, niby - budowania. Panuje bezruch, chłopo - robotnik poszedł na bezrobocie. Wegetuje teraz jak wieśniak na obrazach XIX wiecznych realistów. Taki jest "Motyw polski 2000": portret gospodarza w gumiakach i berecie i gospodyni na biednym, niechlujnym podwórku. Wspomnieniem z miasta jest ubiór "Upadłego anioła", skontrastowany z ludowymi strojami mieszkańców Nadrzecza czy Kamionu.
Ten strój oznacza przynależność do określonej grupy, miejsca z którego w dobie kryzysu wyrwać się niesposób. Z kostiumem zderzona jest nagość: karykaturalne ciało podstarzałego mężczyzny w "Umizgach", kobiet w "Egzorcyzmach" i "Grzesznym sierpniu". Ten ostatni obraz - leśmianowski w nastroju, to sceneria poetyckiego ogrodu. Cmentarz w Dzień Zaduszny, zaorane pola po żniwach z dymami ognisk na miedzy i skulonymi postaciami pastuchów, dziecko drżące z z zimna w zasypanym śniegiem lesie, kryte strzechą, rozpadające się chałupy - to symbole przemijania, upadku lub śmierci. Najnowsze obrazy Dudy - Gracza nawiązują do płócien Chełmońskiego, Mehoffera, Wojtkiewicza. Ten ostatni w szczególny sposób zaważył na jego twórczości, z jego postaciami ludzi - zjaw, z narzucającym się nastrojem młodopolskiego smutku i tęsknoty.
Toeplitz we wstępie do albumu o twórczości Dudy - Gracza pyta: "Dlaczego w żadnym z amatorskich wpisów, w żadnej z krytyk nie pojawia się wątpliwość na temat autentyczności świata, który pokazuje artysta?" Moim zdaniem, pytanie to w odniesieniu do dawniejszej twórczości Dudy - Gracza nie ma racji bytu. Teraz przyszła pora by je postawić.

FLESZ: Polacy żyją krócej. Co nas zabija?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3