Rolnicy, którzy nie są rolnikami

Alina Bosak
Statystyczny Kowalski z Podkarpacia mieszka na wsi. Ma żonę i dwójkę dzieci. Standard życiowy mu się podniósł i już nie lata za potrzebą do wychodka. Łazienkę, gaz i telefon ma w domu. Nie zamierza się nigdzie wyprowadzać. Gorzej zatrzymać dzieci. Zwłaszcza córkę. Ciągnie ją gdzieś daleko na studia i nie wiadomo, czy wróci. Kowalski siedzi i myśli, że inaczej było 14 lat temu. Na przykład nie było bezrobocia.

Między przedostatnim a ostatnim spisem powszechnym w Polsce minęło 14 lat. Podkarpackiemu Kowalskiemu, który w 1988 r. miał 30 lat, teraz stuknęło 44 (liczba całkiem magiczna za sprawą literackich analogii). Kowalski jednak przesądny nie jest. W ogóle cała jego wieś już w banialuki nie wierzy. Długowieczne babki, które na Podkarpaciu dożywają setki, jeszcze coś plotą o odczynianiu uroków, ale i one coraz częściej przekonują się o możliwościach nauki i techniki. Dziś żyje w województwie o 30 proc. więcej kobiet po 70-tce niż 14 lat temu. Z męską długowiecznością nadal jest nie najlepiej, ale dzięki nowocześniejszej z każdym rokiem medycynie i panowie częściej przekraczają granicę 70 lat.

Kowalski ma komputer

Niedzielne popołudnie. Kowalski już był w kościele, zjadł obiad, a teraz siedzi w ogródku na plastikowym, zielonym krześle z hipermarketu i patrzy jak ulicą spaceruje urodziwa córka sąsiada. - Rarytas - mruczy pod nosem. Ale chłopaki teraz za bardzo wybrzydzać nie mogą i nieurodziwe też mają wzięcie. Wszystko przez ten współczynnik feminizacji. Kiedyś na 100 mężczyzn na wsi przypadały 102 kobiety. A teraz jedna mniej. Za to w mieście statystyczna liczba kobiet się podniosła. I to wcale nie dlatego, że miejskim parom produkcja chłopaków nie wychodzi. Po prostu wśród młodych, którzy uciekają do miasta, więcej jest dziewczyn.
- Co im nie pasuje - myśli Kowalski, bo i on z niepokojem patrzy na swoją 19-letnią córkę, która ciągle gada o studiach. I to w Warszawie albo przynajmniej Krakowie. Dzisiaj wieś jest komfortowa. 14 lat temu to łazienka i ciepła woda były w co drugim domu. Teraz bez ustępu to są może 2 domy na 10. Albo centralne ogrzewanie. Kiedyś kaloryfery były w co trzeciej chałupie, a teraz wiszą w ponad połowie gospodarstw. - I video, i satelita, i nawet komputer ostatnio kupiłem - argumentuje w duchu Kowalski. - A ona chce wyjeżdżać.

Rozwodów mniej, ale dzieci też

Córka Kowalskiego nie odbiega za bardzo planami od swoich rówieśniczek. Jej rocznik ?82 to ostatni, w którym tak licznie dopisało Podkarpacianom potomstwo. I chociaż województwo wciąż jako jedno z nielicznych w Polsce chwali się dodatnim przyrostem naturalnym, a mieszkańców jest już 2,1 mln, to przemiany idą w tym samym kierunku, co i w całej Europie. Rodziny coraz później decydują się na dzieci. No i często poprzestają na jednym bobasie.
Babka Kowalska pociesza, że ludzie na Podkarpaciu na szczęście Boga się jeszcze boją i chociaż w telewizji pokazują homoseksualne pary, to tutaj razem mieszka się dopiero po ślubie. Tak zwane związki partnerskie występują dwa razy rzadziej niż w innych województwach. Podobnie rozwody - na Podkarpaciu jest ich o połowę mniej niż przewiduje średnia krajowa.

Młoda Kowalska łapie wiatr w skrzydła

Córce Kowalskiego śpieszno do miasta i na studia wcale nie dlatego, że nie lubi wsi. Młoda Kowalska już teraz myśli o pieniądzach i pracy. Bezrobocie przy demograficznych wyżach to nie przelewki. A ona przecież jest "wyżowa". Już teraz bezrobocie wynosi w regionie 21,4 proc., co stawia Podkarpacie na 8 miejscu w kraju.
Jak Kowalski dał się spisywać rachmistrzowi w 1988 r., to takiego terminu jak bezrobocie w ogóle nie było. Tysiące ludzi pracowało w hucie Stalowa Wola, fabryce WSK w Rzeszowie i Mielcu. Każde miasteczko miało swój duży zakład, który utrzymywał jego mieszkańców, a teraz co? Fabryki poupadały albo ledwie przędą. Najgorzej mają właśnie młodzi. Osoby przed 35 rokiem życia stanowią dziś aż 64 proc. bezrobotnych Podkarpacia.

Więcej wykształconych

Szansą na ominięcie kolejek w pośredniaku jest wykształcenie. Bezrobotnych po studiach jest tylko 5,3 proc., a po zawodówkach prawie 40 proc. Córka Kowalskiego słusznie więc kombinuje, że jak skończy studia, w dodatku na dobrej uczelni, to prędzej znajdzie pracę.
Podobnie jak ona myśli wiele kobiet w regionie. Młoda Kowalska nie wie jednak, że statystycznie ma mniejsze szanse niż jej brat po policealnej szkole. Mężczyźni, chociaż gorzej wykształceni, rzadziej pozostają bezrobotni.

Z rolnictwa nie wyżyjesz

W regionie najwięcej osób jest zatrudnionych w rolnictwie. Ale Kowalski wie, że to się zmieni. Pastwiska opustoszały, hoduje się o połowę mniej krów i koni, o jedną trzecią ubyło owiec, o jedną szóstą świń i tylko jeszcze trochę kur chodzi po obejściach. Widać ten spadek po nieużytkach. Ich liczba od 1996 r. zwiększyła się o prawie 80 tys. ha.

Może wrócą
- A może i dobrze, że córka wyjedzie na te studia - zagaduje Kowalski do żony. - Z rolnictwa to dziś już nie wyżyjesz, zwłaszcza przy naszych dwóch hektarach. Zresztą, do 5 ha to dzisiaj ma 90 proc. rolników. Niech sobie scalają grunty. My rozpiszemy działeczki na dzieci. Wykształcą się, zdobędą dobrą pracę i pobudują się na ojcowiźnie. Dlaczego miałyby nie wrócić? Ładnie u nas i czyste powietrze. Zresztą, czytałem, że przywiązanie do Podkarpacia jest tak mocne, że ludzie rzadko wyjeżdżają na długo. Bardziej przywiązani to są tylko w Krakowie. Chyba nie wstyd się z nimi porównywać?  

Dane pochodzą z raportu z wyników Spisu Powszechnego w 2002 r., który opracował Urząd Statystyczny w Rzeszowie.

FLESZ: Kiedy będzie wiosna? Zwierzęta dają sygnały.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3